Bewijsmateriaal 6

Tijdens mijn stage in het derde leerjaar ben ik doelgericht aan de slag gegaan met coöperatieve werkvormen. Om mijn handelen goed af te stemmen op de klasgroep, bracht ik eerst de beginsituatie in kaart. Ik deed dit door observaties, gesprekken met de klasleerkracht en het raadplegen van leerlinggegevens. Hierbij keek ik naar prestaties binnen rekenen, taal, spelling en ik en de wereld, maar ook naar sociale vaardigheden, interesses en de klasdynamiek.

Zo merkte ik dat sommige leerlingen spontaan het voortouw namen tijdens groepswerk, terwijl andere leerlingen eerder afwachtend waren. Deze informatie gebruikte ik bewust bij het samenstellen van groepen en het kiezen van werkvormen.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik het kerndoel ‘1.1 Achterhaalt de beginsituatie van de lerende en de leergroep’ behaal.

Vanuit deze beginsituatie stelde ik als doel om coöperatieve werkvormen doelgericht in te zetten om de betrokkenheid van de leerlingen te verhogen en hen te leren samenwerken. Ik wilde dat alle leerlingen actief deelnemen en hun denkproces leren verwoorden.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik het kerndoel ‘1.2 Kiest en formuleert gericht doelstellingen’ behaal.

Bij het selecteren van leerinhouden koos ik bewust voor leerstof die zich leent tot samenwerking. Tijdens een rekenles rond blokkenbouwsels en aanzichten werkten leerlingen samen om verschillende constructies te analyseren en te bespreken hoe deze eruitzien vanuit verschillende perspectieven. Ze vergeleken hun antwoorden en legden aan elkaar uit waarom een bepaald aanzicht correct was.

In een les godsdienst rond rust en chaos wisselden leerlingen persoonlijke ervaringen uit en gingen ze hierover in gesprek met verschillende klasgenoten.

Deze leerinhouden zijn geschikt voor coöperatief leren omdat ze interactie, overleg en het verwoorden van denkprocessen stimuleren.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik het kerndoel ‘1.3 Selecteert doelgericht leerinhouden en leerervaringen’ behaal.

 

Sleutel 1: Didactische structuren

Bij het inzetten van coöperatieve werkvormen maakte ik gebruik van duidelijke structuren zoals binnen- en buitencirkel, think-pair-share en placemat.

Tijdens een les godsdienst gebruikte ik voornamelijk de binnen- en buitencirkel. Ik organiseerde dit door leerlingen in twee cirkels tegenover elkaar te plaatsen. Elke leerling kreeg eerst individueel denktijd om na te denken over wat hen rust gaf en wat voor chaos zorgde in hun hoofd. Daarna gingen ze in gesprek met de leerling tegenover hen. Na elke vraag schoof de buitenste cirkel één plaats door, zodat leerlingen telkens met een andere partner spraken.

Ik merkte dat deze structuur ervoor zorgde dat alle leerlingen actief betrokken waren en dat ze hun antwoorden steeds verder uitbreidden door verschillende gesprekken. Daarnaast werden vaste vriendengroepen doorbroken en leerden leerlingen luisteren naar verschillende perspectieven.

Tijdens andere lessen gebruikte ik ook think-pair-share en placemat om leerlingen eerst individueel te laten nadenken en daarna samen tot een antwoord te komen.

Door deze structuren doelgericht en herhaaldelijk in te zetten, wisten leerlingen wat er van hen verwacht werd en verliep de samenwerking steeds vlotter.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik werk aan het kerndoel ‘1.5 Hanteert gepaste werkvormen en groeperingsvormen’.

 

Sleutel 2: Teams

Bij het samenstellen van groepen hield ik bewust rekening met verschillen tussen leerlingen, zoals niveau, taalvaardigheid, sociale vaardigheden en interesses. Ik werkte met heterogene groepen zodat leerlingen elkaar konden ondersteunen.

Tijdens een rekenles merkte ik dat sterkere leerlingen hun denkproces verwoordden, terwijl andere leerlingen gerichte vragen stelden. Deze wisselwerking zorgde ervoor dat leerlingen van elkaar leerden.

Tijdens een les godsdienst, waarbij het derde en vierde leerjaar samen les volgden, koos ik er bewust voor om de werkvorm binnen- en buitencirkel in te zetten. Op deze manier werden vaste vriendengroepjes doorbroken en kwamen leerlingen in contact met andere klasgenoten. Dit was vooral waardevol omdat leerlingen zo leerden samenwerken met kinderen buiten hun vertrouwde groep en nieuwe interacties aangingen.

Door regelmatig van groepen te wisselen en bewust te kiezen voor werkvormen die nieuwe samenstellingen stimuleren, kregen leerlingen de kans om met verschillende klasgenoten samen te werken. Ik merkte dat sommige leerlingen hierdoor actiever deelnamen omdat ze zich veiliger voelden in een andere groep.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik werk aan het kerndoel ‘1.5 Hanteert gepaste werkvormen en groeperingsvormen’.

 

Sleutel 3: Klassenmanagement

Tijdens het inzetten van coöperatieve werkvormen gaf ik duidelijke instructies en afspraken. Ik legde stap voor stap uit wat de bedoeling was en controleerde of alle leerlingen dit begrepen.

Tijdens de werkvorm binnen- en buitencirkel merkte ik dat de organisatie niet vlot verliep. Leerlingen wisten niet goed waar ze moesten staan, waardoor er in het begin onrust ontstond. Achteraf besefte ik dat ik dit beter had kunnen ondersteunen door visueel aan te duiden waar de cirkels moesten komen met krijt.

Deze ervaring leerde mij hoe belangrijk een goede voorbereiding en duidelijke organisatie zijn bij coöperatieve werkvormen.Op deze manier kan ik aantonen dat ik mijn klasorganisatie afstem op wat werkt voor mijn leerlingen.

 

Sleutel 4: TeamBuilders

Om de samenwerking binnen kleine groepen te versterken, zette ik korte teamvormende activiteiten in. Ik liet leerlingen bijvoorbeeld in wisselende duo’s kort met elkaar in gesprek gaan over een vraag.

Ik merkte dat leerlingen hierdoor elkaar beter leerden kennen en zich comfortabeler voelden om samen te werken. Dit zorgde ervoor dat de samenwerking tijdens opdrachten vlotter verliep.

 

Sleutel 5: KlasBouwers

Daarnaast zette ik klasbouwers in om de groepssfeer in de klas te versterken. Tijdens de binnen- en buitencirkel gingen leerlingen in gesprek met verschillende klasgenoten.

Ik merkte dat leerlingen hierdoor uit hun vaste vriendengroepen stapten en nieuwe interacties aangingen. Dit zorgde voor meer verbondenheid binnen de klas.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik werk aan het kerndoel ‘1.7 Creëert een ontwikkelingsbevorderende leeromgeving voor elke lerende’.

 

Sleutel 6: Sociale vaardigheden

Tijdens coöperatieve werkvormen besteedde ik expliciet aandacht aan sociale vaardigheden. Ik gaf vooraf duidelijke afspraken, zoals luisteren naar elkaar, elkaar laten uitspreken en respectvol reageren.

Tijdens de opdrachten observeerde ik hoe leerlingen samenwerkten en stuurde ik bij waar nodig. Ik merkte dat leerlingen beter leerden overleggen en elkaar hielpen tijdens het uitvoeren van opdrachten.

 

Sleutel 7: Basisprincipes GIPS

De basisprincipes van coöperatief leren (GIPS) waren duidelijk zichtbaar in mijn lessen.

Bij think-pair-share was er sprake van gelijke deelname, omdat elke leerling eerst individueel nadacht en daarna zijn idee moest delen. Individuele aanspreekbaarheid kwam naar voren doordat elke leerling verantwoordelijk was voor zijn eigen inbreng.

Bij de placemat-werkvorm was er positieve wederzijdse afhankelijkheid, omdat leerlingen samen tot één antwoord moesten komen en elkaar nodig hadden.

Simultane interactie was zichtbaar doordat meerdere leerlingen tegelijkertijd actief bezig waren tijdens duo- en groepswerk.

Door deze principes bewust toe te passen, zorgde ik ervoor dat alle leerlingen actief betrokken waren bij het leerproces.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik het kerndoel ‘1.5 Hanteert gepaste werkvormen en groeperingsvormen’ verdiepend beheers.

 

Tijdens mijn lessen merkte ik dat de actieve werkvormen zorgden voor meer betrokkenheid en interactie. Leerlingen durfden meer te spreken en leerden van elkaar.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik werk aan het kerndoel ‘1.7 Creëert een ontwikkelingsbevorderende leeromgeving voor elke lerende’.

Door te experimenteren met verschillende werkvormen en kritisch te reflecteren op mijn eigen handelen, merk ik dat ik groei als leerkracht. Ik ben mij bewust van mijn werkpunten, zoals het beter organiseren van bepaalde werkvormen en het begeleiden van samenwerking tussen leerlingen.

Op deze manier kan ik aantonen dat ik werk aan het kerndoel ‘11.4 Leergierigheid en eigenaarschap’.